در موضوع پیشرفت مادی جوامع اخلاق و یا به عبارتی کنش ها و واکنش های صحیح رفتاری زیر ساخت اساسی هر پیشرفت و تداوم آن است زیرا پرورش و اجازه بروز استعدادهای فکری و عملی و مؤثر واقع شدن آنها بر رفاه بشر جز با متخلق بودن جامعه به انصاف و عدل و نظایر آن و در یک کلام اخلاق حسنه امکان پذیر نیست. یکی از اهداف دین که همراستا با سعادت ابدی، رفاه دنیوی انسان را نیز نشانه رفته است ایجاد انسان و جامعه اخلاقی به این منظور است. حال به این مطلب این نکته را اضافه کنید که اساسا بجز خداوند و انسان های واصل کسی به معنا و کنه اخلاق حسنه و راه وصول به آن اشراف ندارد و هر گونه تلاش مستقل انسان برای تعریف اخلاق، جزء نگر ویا متوهم و منحرف و لذا محکوم به شکست خواهد بود. از اینرو همانند راه وصول به سعادت ابدی، جهت علاج آنچه در غرب و شرق عالم از مشکلات مادی مشاهده میشود راه حلی جز رجوع همه جانبه به دین وجود ندارد.
مهدی عرفانی