اگر لذت را به احساس افزایش وجود و رنج را به احساس کاهش وجود معنا کنیم در کافران مواردی چون خوردن و بدست آوردن قدرت و ثروت به خیال افزایش وجود مایه لذت و مواردی چون امساک از خوردن و از دست رفتن قدرت و ثروت به خیال کاهش وجود مایه رنج است. اما برای اولیاء هر آنچه باعث قرب به وجود مطلق و حقیقت محض میشود مایه لذت و هر آنچه مایه دوری از اوست رنج آور است. از اینرو لذت کافران خیالی و لذت اولیاء حقیقی است و سایر مومنان در حال انتقال از درک لذت خیالی به درک لذت حقیقی هستند.
مهدی عرفانی