رابطه میان ولایت و جمهوریت در نظام الهی- مردمی، دقیقا مانند “تشریع نماز” و “اقامه نماز” است، زیرا همانگونه که اقامه نماز موقوف و متوقف بر تشریع نماز است و ظهور و فعلیت نماز موقوف و متوقف بر اقامه آن، همچنین وجود جمهوریت متوقف بر ولایت است و ظهور و فعلیت ولایت متوقف بر جمهوریت. یعنی که بدون ولایت، جمهوریت وجود ندارد همانگونه که بدون تشریع نماز، اقامه نماز در کار نخواهد بود و بدون جمهوریت، برای ولایت که در مقام تشریع وجود دارد، ظهور و فعلیتی نخواهد بود همانگونه که بدون اقامه نماز ، برای نماز که تشریعا وجود دارد، ظهور و فعلیتی نخواهد بود.