برای مؤمن دو ایده آل وجود دارد که یکی از آن ها بالفعل محقق است و از اینرو او به غایت مسرور است و دیگری بالفعل محقق نیست. ایده آل محقق مؤمن، نفس وجود خداوند است تبارک و تعالی و ایده آل محقق نشدۀ او که موجب اندوه اوست انکشاف وجه خداوند و نیل به مقام فناء مطلق در پیشگاه خداوند است.