روشنفکری سه گونه است: کفرآمیز، صوفیانه و فقیهانه، روشنفکری کفر آمیز عین ظلمت و دوزخ، روشنفکری صوفیانه، سایه روشن و برزخ و روشنفکری فقیهانه عین نور و بهشت است. در روشنفکری کفرآمیز، ملاک تنها رأی انسان است و در روشنفکری صوفیانه، ملاک آمیزه ای از رأی انسان و رأی خداوند است و در روشنفکری فقیهانه، ملاک تنها و تنها رأی خداوند است.