حکمت روز

شریعت، یعنی امر به محبوبها و نهی از مبغوضها از مصادیق رحمت رحمانیه و امتثال شریعت، یعنی اتیان محبوبها و ترک مبغوضها، از مصادیق رحمت رحیمیه و عدم امتثال شریعت، یعنی ترک محبوبها و اتیان مغبوضها از مصادیق مغضوبیت است به این ترتیب هر موجودی بدون استثناء اولاً با رحمانیت خداوند و ثانیاً  یا با رحیمیت و یا با غضبیت …

این که عامه تبدیل ولایت و خلافت امیرالمؤمنین علی علیه السلام به ولایت و خلافت فلان و فلان را از مصادیق الامر یحدث بعد الامر می دانند، سخن کاملاً صحیحی است زیرا که در مورد تمام گناهان ما جری از همین قرار و فعل گناه از مصادیق امری است که پس از امر اول که امر به طاعت است واقع …

سخن نورانی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، مبنی بر عدم امکان استعتاب و رضا جوئی بعد از مرگ که فرمود: «ما بعد الموت من مستعتب» محمول است بر مشکل و دشوار بودن این امر در عالم پس از مرگ و هشدار و توصیه به وقوع آن در این عالم و نه محال بودن ذاتی استعتاب و عذرخواهی در …

عصمت به لحاظ خود عصمت حقیقتی متواطی و به لحاظ صاحب آن، حقیقتی مشکک و ذو مراتب است. یعنی که عصمت وقتی در موردی تحقق می یابد با عصمت در موردی دیگر متفاوت نیست لکن صاحب عصمت با صاحب عصمت دیگر به لحاظ گستره و ضیق موارد تعلق عصمت، با یکدیگر متفاوتند. به این ترتیب عصمت و عصمت تر وجود …

اطلاق لفظ وجود بر خداوند و خلق نه از باب اشتراک لفظی است و نه اشتراک معنوی و نه از باب حقیقت و مجاز بلکه از باب الحقیقه بعد الحقیقه است یعنی که لفظ وجود بر عنوان خداوند وضع شده که به آن وجود حق گفته می شود آن گاه بر فعل خداوند و اثر فعل که به آن ها …

پاسخ این پرسش که آیا می توان خداوند را دید یا نه، هم منفی است و هم مثبت. منفی است آن جا که مراد از دیدار، دیدار با چشم سر و یا دیدار کنه ذات باشد، و مثبت است آن جا که مراد از دیدار دیدار وجه و جلوه و اسم و آیت باشد لکن باید دانست که دیدار وجه …

وقتی خداوند در شأن حضرت مصطفی ص می فرماید: «لقد رأی من آیات ربه الکبری » نباید صوفی اکی بلند شود و بگوید: مصطفی آیات می دید و ما ذات می بینیم زیرا که برای رویت ذات هیچ راهی جز رؤیت آیت نیست به این دلیل که وقتی از رؤیت کننده آیت پرسیده شود چه می بینی نمی گوید آیت …

مطالبه ی رویت در «رب ارنی انظر الیک» که حضرت موسی علیه السلام از خداوند درخواست نمود، قطعاً نه مطالبه ی رؤیت با چشم سر بوده و نه مطالبه ی رؤیت کنه ذات که تنها برای ذات میسر است، بلکه مطالبه ی رؤیتی بوده بالاتر از حد طاقت درخواست کننده ولو میسور برای دیگری. یعنی که حضرت موسی علیه السلام …

بدان که اکراه، کائناً ما کان پس از اختیار است. آن کس که به لوازم اختیار خود ملتزم است تا ابد مختار و آن کس که به این لوازم ملتزم نیست تا ابد مجبور است.

آن چه اجبار و اکراه پذیر نیست باطن دین است و نه ظاهر آن، زیرا که ظاهر دین، همان قانون است و قانون طوعاً یا کرهاً اجرا می شود.

منشأ عدم اکراه در دین، عدم اکراه در وجود است یعنی که موجود چون در پذیرش وجود مکره نبوده، در پذیرش دین و در بهشت و دوزخ رفتن نیز مکره نیست.

بدان که نیستی نیز، حادث و مخلوق است همان گونه که هستی، حادث و مخلوق است با این تفاوت که هستی، مخلوق اولی و بالذات و نیستی، مخلوق ثانوی و بالعرض است.

بدان که هستی، قدیم و وجه آن حادث است و از آن جا که وجه شیء تماماً مندک و فانی و متلاشی در ذات شیء است، از این رو هستی حادث که وجه هستی قدیم است، تماماً فانی و مندک و متلاشی در هستی قدیم است بنابراین هر چند در بادی نظر هستی به هستی قدیم و حادث منقسم است …

تفاوت وجود و عدم یا هستی و نیستی که هر دو حادث و مخلوقند، این است که لسان وجود، انا العدم و خطابی که به او می شود: انت موجود است و لسان عدم، انا الوجود و خطابی که به او می شود انت المعدوم است. فتأمل.

نیستی پس از هستی در صورتی بالاترین مقام است که ماهیت نیست بودن خود را استشعار کند و خواهان آن باشد و دچار این توهم نشده باشد که او نیز هست، در این صورت او نیز خواهد بود همان گونه که خداوند هست.