پایه های حکمت قدیم ایرانی که عینا همان حکمت تشیع است عبارت است از:
1- خداوند نور محض و خیر محض است و عالم ما دون ذات اقدس او، مرکب از نور و ظلمت است.
2- نور و ظلمت هر دو مخلوق و مجعول خداوند است با این تفاوت که نور، مخلوق اولیه و بالذات است و ظلمت، مخلوق ثانویه و بالعرض.
3- نور و ظلمت که اولی خلیفه و نماینده خداوند و دومی دشمن و پوشاننده خداوند است، برای فرمانروایی در جهان با یکدیگر در حال نبردند و هر مخلوق که خود مرکب از نور و ظلمت است، مختار است که نور را نصرت دهد یا ظلمت را.
4- هر مخلوق بدون استثناء از جانب خداوند دعوت شده تا نور را در درون خود و در جهان نصرت دهد و دین همان دعوت به نصرت نور است.
5- در این حکمت جایی برای جبر گرایی، قدر گرایی و دترمینیزم وجود ندارد.