بسم الله الرحمن الرحیم
هلال ماه چه رمضان و شوال و چه سایر ماهها از طریق رویت شخص، شیاع مفید علم، گذشتن 30 روز از ماه قبل، بینه شرعیه یعنی شهادت 2 مرد عادل و حکم حاکم چنانچه خطای او معلوم نباشد ثابت می شود و اعتباری به قول منجمین و تخمین های علمی نیست. همچنین در امر ثبوت هلال نمی توان از مجتهد -در غیر موردی که حکم کند و انسان بر خطای او واقف نباشد- تقلید نمود. زیرا ثبوت و عدم ثبوت هلال امری است موضوعی که باید برای شخص مکلف احراز شود و جنبه تقلیدی ندارد و در این مورد میان مجتهد و مقلد تفاوتی نیست؛ بنابر این چنانچه بر مبنای یکی از راه های فوق و یا راه دیگری که مجتهد خود به آن قائل است هلال ماه نو نزد مجتهد ثابت شود و بر مبنای هیچ یک از این راه ها نزد مقلد ثابت نباشد، نمی تواند بر مبنای فتوا و عمل مجتهد هم چون افطار کردن در روزی که معلوم نیست اول شوال باشد، عمل نماید. مجتهد تنها می تواند در مورد راههای ثبوت ماه و این که مثلا رویت ماه در منطقه دور و غیر هم افق برای منطقه دیگر حجت است یا خیر، و یا پیش گویی علمی در این مورد اعتبار دارد یا خیر و امثالهم فتوا دهد لکن بدیهی است که در غیر شان حکومت در مورد تحقق و یا عدم تحقق این راه ها و به عبارت دیگر در احراز موضوع جز در مورد خودش نمی تواند فتوا دهد و عمل او نیز در این مورد تنها برای خود او حجت است.
الحمد لله رب العالمین
سید محمد قائم مقامی
17 آبان 1384