اگر ما تفکر و تکلم خودبنیاد مبتنی بر رأی و هوی را ملاک تفکر اومانیستی و روشنفکری اصطلاحی بدانیم باید گفت که پیشینه ی این تفکرنه رنسانس غرب و نه حتی فلسفه ی یونان قدیم بلکه در واقع پیدایش تفکر شبه روحانی شرقی است، تفکر خود بنیاد شرقی منجر به تفکر خود بنیاد غربی قدیم و آن منجر به تفکر خود بنیاد غربی جدید می شود و رنسانس در واقع تجدید حیات این تفکر خود بنیاد است.