همانگونه که به لحاظ شرعی وجوب انجام فرایض تابع وجود شرایطی در انسان است متناظرا به لحاظ تکوینی انجام و یا عدم انجام فریضه حاکی از کم و کیف همان شرط در جان مکلف است. یعنی چنانچه شرعا بلوغ و یا تمیز و یا صحت شرط وجوب مواردی چون نماز و حجاب و روزه است، به لحاظ تکوینی عدم اقامه نماز و عدم رعایت حجاب و روزه خواری توسط مکلف حاکی از عدم بلوغ و عدم تمیز و عدم صحت در جان اوست.
در این بین فرق است میان آنکه در عدم وجود این شرایط در جانش قاصر است نظیر مجانین و آنکه مقصر است نظیر معاندین دین
مهدی عرفانی