مقوله شناخت و ادراک که فرایند دریافت و انعکاس عین توسط ذهن است از دو حال خارج نیست زیرا که آن یا کما کان العین علیه است که همان علم و معرفت است یا کما کان الذهن علیه است که همان تحریف و تفسیر به رای است. و از آنجا که تنها خداوند است که اشیاء را آنگونه که هستند یعنی کما هی می بیند و می شناسد، تا هنگامی که از جانب ذات اقدس او چشمی به بیننده داده نشده باشد تا او با آن چشم به اشیاء بنگرد، بیننده لامحاله بر مبنای ویژگی های خود و بصورت تحریف شده و غیر منطبق با واقع اشیاء را می بیند و این گونه آنها را حکایت می کند.