نفس وجود دوزخ، همچون نفس وجود بهشت، لازمه عقلی آفرینش است لکن اهل و ساکن داشتن دوزخ لازمه عقلی آفرینش نیست و مسئولیت ورود به دوزخ با کسی است که نه تنها در افعال و انتخابهای خود آزاد و مختار بوده بلکه در نفس موجودیتش نیز دارای اختیار بوده و با آگاهی و اراده، مسئولیت موجود شدن در جنب خداوند را پذیرفته و پروتکل این موجودیت را که همان شریعت الهی است امضاء کرده، آنگاه پس از موجود شدن با نقض قرار و پیمان و ترک مسئولیت، خود را مستحق سکونت در دوزخ ساخته است.