غرر حکمت های الهی (۱)

بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از غرر حکمتهای الهی برگرفته از مشکات نبوت و مصباح ولایت این حکمت است که همانگونه که در امتثال و عدم امتثال فرمان تشریعی خداوند اجبار و اضطراری نیست همچنین در امتثال و عدم امتثال فرمان تکوینی خداوند نیز اجبار و اضطراری نیست و اساسا دلیل عدم اضطرار در امر تشریعی، عدم اضطرار در امر تکوینی است. صاحب کتاب ۱۵ جلدی جواهر الحکم در این مورد چنین می گوید: “کیف یتصور فی الایجاد و الانشاء الاضطرار و کیف یمکن سلب الاختیار عمن خاطبه الله تعالی لا بلسان الاجبار و ساله ان یفعل فعله فقال له کن فیکون، فالمتکون هو فاعل فعل الفاعل حال التکوین… فاین لاضطرار بل لیس الا الاختیار لکن ما یفهمه الا اهل الاعتبار فظهر لک ان لا فرق بین التکوین والتشریع بوجه ابدا فاذ صح التکوین مع الاختیار یصح فی التشریع بالطریق الاولی علی وجه الاعلی” (۱)
یکی دیگر از غرر حکمتهای الهی، این حکمت است که: جوهر و عرض یا ذات و صفت، جنبه نسبی دارد و این گونه نیست که در عالم مادون ذات اقدس احدیت، چیزی فقط جوهر یا فقط عرض باشد بلکه آنچه نسبت به چیز دیگر جوهر است نسبت به چیزی دیگر عرض است کما اینکه آنچه نسبت به چیزی عرض است، نسبت به چیز دیگر جوهر است و هرچه به آن نام شیئیت صدق کند اعم از آنکه ذات باشد یا صفت، جوهر باشد یا عرض، مجرد باشد یا مادی بالنسبه به مقام خود، ذاتی است جوهری و اصیل. صاحب کتاب جواهر الحکم در این مورد چنین می گوید: “کل ما یصدق علیه اسم الشیئیه من ذات او صفه، جوهر او عرض، مجرد او مادی وغیرها، ذات لها تجوهر و تذوت و تاصل بنسبه مقامه فلا شئ الا و هو اصیل و ان کانت الاشیاء تتبع بعضها بعضا فی التکوین والتشریع فالفرع اصل فی مقامه والعرض جوهر فی رتبته” (۲)
————————————————————————————————————————-
۱-جواهر الحکم، ج ۱، ص ۱۰۳٫
۲-جواهر الحکم، ج ۱، ص ۴۰٫

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشود

لطفا مقدار صحیح را در کادر وارد کنید. *